paperclipPAPERCLIP
uitvinding: metalen klemmetje om papieren bij elkaar te houden
uitvinder: Samuel Fay (USA)
jaar: 1867



Over de uitvinder van de paperclip zijn de geleerden het al ruim een eeuw niet eens. Zeker is dat de Amerikaan Samuel Fay de eerste was die patent voor een metalen klemmetje aanvroeg en kreeg, maar zijn uitvinding was vooral bedoeld om labels aan kleding vast te maken. In een bijzin op het aanvraagformulier had Fay de mogelijkheid aangegeven dat je zijn klemmetje ook kon gebruiken om een stapel papieren bij elkaar te houden.
De Noren noemen hun landgenoot Johan Vaaler als uitvinder van wat op enig moment paperclip ging heten. Vaaler diende in 1899 een serie tekeningetjes van verschillend gebogen stukjes ijzerdraad in bij het Keizerlijk Patentbureau in Berlijn: een exemplaar met rechte hoeken, één met gebogen hoeken en een klemmetje gevouwen als driehoek. Vaaler kreeg een Duits octrooi en twee jaar later zelfs een Amerikaans octrooi. Daarmee was Vaaler de eerste die patent kreeg op een ‘echte’ paperclip.

Tot op de dag van vandaag zien de Noren Samuel Vaaler als één van hun grote zonen. Op een serie postzegels met beroemde Noorse uitvindingen figureert ook de paperclip. (De serie bestaat overigens uit slechts twee zegels. Behalve met de paperclip denken de Noren de mensheid eveneens te hebben verrijkt met de kaasschaaf.)
Een beetje pijnlijk voor de familie Vaaler en het Noorse volk in het algemeen is dat de paperclip op de zegel geen Vaaler-paperclip is, maar de zogeheten Gem-paperclip die sinds 1892 geproduceerd werd door de New Yorkse firma Cushman & Denison. Tot op de dag van vandaag is het dé paperclip gebleven. (Vreemd genoeg duurde het tot 1927 voor deze Gem-paperclip een octrooi kreeg en wel op naam van ene George F. Griffiths.)

 twee paperclips

De Vaaler-paperclip (boven) had één buiging minder dan de Gem-paperclip (onder) hetgeen in het gebruik het nadeel had dat één van de uiteinden gemakkelijk in het papier haakte. De extra buiging van de Gem-paperclip zorgde ervoor dat beide uiteinden dezelfde kant op stonden zodat je er gemakkelijk een vel tussenuit kon trekken zonder het papier te beschadigen.
‘Don’t’mutilate your papers’ adverteerde Cushman & Denison reeds tien jaar vóór Vaaler zijn onhandige exemplaar liet patenteren… De Vaaler-paperclip is nooit in productie genomen.

Nergens vind je de geschiedenis van de paperclip zo uitvoerig en rijk gedocumenteerd als op de site Early Office Museum. Onder andere met een overzicht van maar liefst zestig verschillende types paperclips!  

Plaatselijk belang

Groningen, district Saramacca

GRONINGEN (Suriname)   Vandaag gaan we naar Groningen, het dorp Groningen in het district Saramacca om precies te zijn. De navigatie loodst ons een enorm eind door de buitenwijken van Paramaribo om uiteindelijk...

Lees meer...

Paramaribo Zoo

PARAMARIBO (Suriname)   In het noordwesten van Paramaribo ligt de Cultuurtuin, een stukje ongegeneerde jungle tegen het centrum van de stad aan. In de Cultuurtuin ligt Paramaribo Zoo. Op de parkeerplaats van de...

Lees meer...

Graf in de Palmentuin

PARAMARIBO (Suriname)  Achter het presidentieel paleis in Paramaribo ligt de Palmentuin. Hoge palmbomen, keurig in het gelid. Slootjes vol waterplanten waar kikkers kwaken. Het is altijd een oase van rust in de...

Lees meer...

Onze Hendrik Jan

PARAMARIBO (Suriname)  Vanaf de Jessurunstraat heb je uitzicht op de hoge lokalen van een school. Overdag zie je er jongelui lopen met blauwe overhemden en spijkerbroeken of geruite rokken, de nationale schoolkostuums...

Lees meer...

De Kaaimannenman

COMMEWIJNE (Suriname)  Als het bootje ons en onze fietsen vanuit Leonsberg over de Surinamerivier en de Commewijne bij de plantage Rust en Werk heeft afgeleverd, worden we op de steiger opgewacht door...

Lees meer...

Deugden en ondeugden

Sevilla (Spanje)  De Kathedraal van Sevilla is een schatkamer waar je niet uitgekeken raakt. We zitten op een lange bank langs een van de wanden van de Antecabildo, een strakke, vrij sobere ruimte...

Lees meer...

De mooiste dag van hun leven

SANTORINI (Griekenland) Santorini is het duurste Griekse eiland, het dorp Oia balancerend op de noordwestelijke kraterwand van Oia is de duurste plek op Santorini. ’s Avonds in afwachting van de zonsondergang vechten...

Lees meer...

Stad onder het puin

SANTORINI (Griekenland)   Twintig jaar geleden was ik er al een keer en ik wilde er beslist weer heen nu we weer op Santorini waren. In het zuiden van het eiland ligt...

Lees meer...

Next bus to Parissa

SANTORINI (Griekenland) Het busstation ligt aan de straat Mitropoleos, net buiten het schilderachtige gedeelte van het stadje Fira op de kraterwand van Santorini. Er is niets schilderachtigs aan het busstation. Het pleintje...

Lees meer...

Een eenzame godin

NAXOS (Griekenland)   Er staan een stuk of tien auto’s geparkeerd langs het doodlopende weggetje. We lopen langs een betonpad het opgravingsterrein op. Het huisje waar de kaartjes verkocht worden, is leeg. Het...

Lees meer...

Dagelijkse dingen