KERSPEL VAN DER YWEHORST
opdracht:
redigeren boek
opdrachtgever:
Stichting Ecclesia IJhorst
Mees te Velde benaderde me in april 2023 met de vraag of ik wilde meewerken aan een boek over de kerk van IJhorst waarvoor de Stichting Ecclesia IJhorst het initiatief had genomen. Er ging enige tijd overheen voor de plannen concreet werden. Samen met bestuursleden Mees te Velde en Roel Lensen ging ik de redactie van het boek vormen. Ik heb de eindredactie van het boek gedaan.We hebben ons er vooral gedurende het jaar 2025 intensief mee beziggehouden.
Regelmatig vergaderden we met de andere bestuursleden baron De Vos van Steenwijk en Hilco Vos over de voortgang van het project. Het project is me na aan het hart gaan liggen dankzij de inzet en het enthousiasme van de vier mensen die het stichtingsbestuur vormden en die vastbesloten waren een boek te maken waarin alle kennis over de kerk en de bijzondere kerkgemeenschap van IJhorst en De Wijk werd gebundeld.
Vroeg in de middeleeuwen vestigden de eerste bewoners zich langs de benedenloop van het riviertje de Reest. In 1236 werd hier de eerste kerk gebouwd op een hoge plek die ze de Ywehorst noemden. Hier begon diep in de middeleeuwen de geschiedenis van de dorpen IJhorst en De Wijk.
Een groep auteurs onderzocht alle facetten van de samenleving die zich rond de kerk van ‘het kerspel van der Ywehorst’ ontwikkelde. Deze geschiedenis begon in de middeleeuwen met grote ontginningen, de komst van de adel, de bouw van een klooster en het ontstaan van een parochie aan weerszijden van de Reest.
Uiteraard komt de bouwgeschiedenis van de kerk uitgebreid in het boek aan bod, maar bijvoorbeeld ook de invloed van de Reformatie en de patriottenbeweging. De laatste heeft in deze streken onder andere in de personen van Joan Derk van der Capellen en Carel de Vos van Steenwijk een prominente plek ingenomen. Opmerkelijk onderdeel van het boek is de geschiedenis van de familie De Vos van Steenwijk die de huizen Havixhorst, Dickninge en Voorwijk ging bewonen. Hun verhaal loopt tot op de dag van vandaag door en is al ruim 350 jaar nauw met het Reestdal en de kerk van IJhorst verweven.
De auteurs van de achttien hoofdstukken van het boek waren:
- Theo Spek (landschap),
- Roel Lensen (middeleeuwen)
- IJsbrand Boonstra (klooster Dikninge)
- Klaas Tippe (Reformatie en eerste dominees)
- Frits Schmidt (patriottenbeweging)
- Roelof Gortemaker (kerkgebouw en kerkenpaden)
- Michiel Gerding (landbouw De Wijk)
- Goos Lier (landbouw IJhorst)
- Wim Coster (kerkgemeenschap en diaconie)
- Helène de Muij (kroniek familie De Vos van Steenwijk)
Sake Elzinga maakte een groot aantal foto’s voor het boek, waaronder de introfoto’s die alle hoofdstukken consequent in onze tijd lieten beginnen. André Diepgrond gaf Het kerspel van der Ywehorst een chique vormgeving. Ingrid Olthoff begeleidde de redactie en uitgever Paul Kemmeren van Noordboek wist precies waar hij mee bezig was.
Het kerspel van der Ywehorst werd op 28 mei 2026 in een volle kerk van IJhorst gepresenteerd. Ik heb er een inleiding gehouden over de achtergronden van het boek. (mei 2026)
Introfoto Sake Elzinga van het hoofdstuk 'De gansche gemeente hervormd' van Klaas Tippe.